Promotieonderzoek Schoolleiderschap

De effecten op Inclusiviteit en burgerschapsonderwijs

Burgerschapsonderwijs 

In onze hedendaagse samenleving ervaren we een groeiende polarisatie, waarbij groepen en individuen steeds verder uit elkaar lijken te drijven. Deze polarisatie, variërend van politieke overtuigingen tot culturele identiteiten, resulteert in een toenemende kloof tussen verschillende gemeenschappen. Het vermogen om begrip op te brengen voor elkaars standpunten staat onder druk, waardoor het van essentieel belang is dat het onderwijs zich richt op het ontwikkelen en onderhouden van burgerschapsvaardigheden om deze trend tegen te gaan.

Binnen het basisonderwijs wordt burgerschapsonderwijs erkend als een cruciaal instrument voor de ontwikkeling van actieve, betrokken burgers die constructief kunnen bijdragen aan de samenleving. Echter, de benadering van burgerschapsonderwijs verschilt sterk tussen scholen. Sommige scholen beperken zich tot het overdragen van theoretische kennis binnen het klaslokaal, terwijl andere een dynamischere aanpak hanteren met burgerschapslessen die ook buiten het klaslokaal plaatsvinden.

Burgerschapsonderwijs beperkt zich niet langer tot kennisoverdracht; het richt zich steeds meer op het ontwikkelen van vaardigheden die nodig zijn voor actief burgerschap. Het gaat niet alleen om het begrijpen van democratische waarden, maar ook om het toepassen ervan in het dagelijks leven. Desondanks lijken onderwijsprofessionals aarzelend te zijn om deze interactie buiten de schoolmuren te faciliteren. Het opbouwen van netwerkrelaties is noodzakelijk om dit te realiseren.

Dit roept intrigerende vragen op over de houdingen en vaardigheden van leerlingen. In hoeverre beïnvloedt de onderwijsaanpak de attitude van leerlingen ten opzichte van burgerschapsonderwijs in hun verdere onderwijsloopbaan en hun vermogen om effectief deel te nemen aan een diverse en gepolariseerde samenleving?

Promotieonderzoek Schoolleiderschap en de effecten op Inclusiviteit en Burgerschapsonderwijs

Bij een promotieonderzoek naar Schoolleiderschap en de effecten ervan op Inclusiviteit en Burgerschapsonderwijs voerde ik gesprekken met directeuren, beleidsmedewerkers, leerkrachten en bestuurders van verschillende onderwijsinstellingen. Deze gesprekken richtten zich op het verkennen van hun perspectieven op burgerschapsonderwijs, met specifieke aandacht voor de uitdagingen en belemmeringen bij het integreren van deze onderwijsvorm in de bredere maatschappelijke context. Hieruit blijkt handelingsverlegenheid bij het vormgeven van burgerschapsonderwijs buiten het traditionele klaslokaal. Hoewel deze professionals het belang van interactie tussen leerlingen en de maatschappelijke omgeving erkennen, bestaat er aarzeling over hoe dit in de praktijk te brengen. Deze terughoudendheid lijkt voort te komen uit zowel praktische uitdagingen als zorgen over de pedagogische aanpak, en vormt een belemmering voor de interactie tussen leerlingen en hun maatschappelijke (school)omgeving, wat essentieel is voor een positieve attitude ten opzichte van het maken van afwegingen bij beslissingen.

Deze bevindingen roepen vragen op over de huidige benadering van burgerschapsonderwijs en de mogelijkheden om dit uit te breiden naar een meer interactieve en participatieve vorm. Er lijkt behoefte te zijn aan gerichte ondersteuning op beleidsniveau en in de praktijk om handelingsverlegenheid te overwinnen en een effectiever kader voor burgerschapsonderwijs buiten het klaslokaal te ontwikkelen.

Dit onderzoek beoogt inzicht te verschaffen in de relatie tussen leiderschap op scholen en de mate van leerlingparticipatie binnen het kader van burgerschapsonderwijs op basisscholen. Het zal niet alleen kijken naar de verschillen in attitudes en vaardigheden van leerlingen op scholen met uiteenlopende benaderingen van burgerschapsonderwijs, maar ook de rol van schoolleiders en bestuurders onderzoeken. Wat vraagt het van een schoolleider om een actieve rol te spelen in het bevorderen van leerlingparticipatie in burgerschapsonderwijs? In hoeverre beïnvloedt het leiderschap op scholen de effectiviteit van het burgerschapsonderwijs op de lange termijn? Concluderend is er urgentie om de handelingsverlegenheid bij schoolleiders, beleidsmedewerkers, leerkrachten en bestuurders aan te pakken met betrekking tot het vormgeven van burgerschapsonderwijs buiten het klaslokaal. Het is essentieel om een actieve en participatieve benadering van burgerschapsonderwijs te bevorderen, niet alleen voor de academische ontwikkeling van leerlingen, maar ook voor hun vermogen om kritisch te denken, deel te nemen en weloverwogen beslissingen te nemen in de bredere samenleving.

Door deze vragen te onderzoeken, beoogt dit onderzoek niet alleen bij te dragen aan het wetenschappelijke begrip van de relatie tussen schoolleiderschap, burgerschapsonderwijs en leerlingparticipatie, maar ook praktische aanbevelingen te doen die scholen en beleidsmakers kunnen helpen bij het vormgeven van effectieve strategieën om actieve burgerschapsontwikkeling te bevorderen.

Nieuwsgierig geworden?